18/11/13
"testimonia" NON "testimonianza"
Est una faddina a pronuntziare e a iscrìere "testimònia"!
Chie faghet una testimonia, si narat "testimòngiu, testimòngia".
Duncas: "testimonia farsa", "fàghere testimonia"
30/10/13
Sarvado', Miche', Pe' NON Sarvadò, Michè, Pè
Cando, iscriende, cramamus una pessone in manera direta (chi si tratet de Sarvadore, Micheli, Pedru o àtere), in sardu faghimus unu truncamentu pustis de sa vocale tònica. Custu truncamentu est mègius a lu sinnare cun un'apòstrofu pustis de sa vocale tònica (Sarvado', Miche', Pe', etc.) e NON cun un'atzentu (Sarvadò, Michè, Pè, etc.).
23/10/13
Grae, pesosu NON pesante
Duncas non tenimus perunu bisòngiu de impreare s'italianismu "pesante", chi, a dolu mannu, acuntesset de intèndere fatu·fatu.
19/10/13
"a mala bògia, a mala gana" NON "pro fortza"
09/10/13
"normalizatzione" NON "normalisadura"
E non cumprendimus pro ite diat dèvere èssere prus sarda sa finale in -adura, chi derivat petzi dae una visione mecànica e diferentzialista de sa limba.
Duncas: "Sa normalizatzione linguìstica de su sardu est su protzessu de recùperu e promotzione de sa limba sarda in Sardigna, a manera chi su sardu siat 'normale' in sa sotziedade e in su territòriu".
Frantza NON Frància
27/09/13
iscritore, iscritura NO iscriidore, iscriidura
In sardu, "iscritore, iscritura" sunt cultismos leados dae lat. scriptor -ōris e scriptūra, derivados de scriptus, part. pass. de scribĕre "iscrìere". Comente càpitat in àteras limbas.
Duncas non tenimus perunu bisòngiu de imbentare "iscriidore, iscriidura" comente derivados de "iscrìere", chi sunt petzi 'diferentzialismos' sena contu nen cabu.
"no ismèntighes..." NO "no ismentigare..." (imperativu negativu)
ISMENTIGARE
no ismèntighes
no ismèntighet
no ismentighemus
no ismentigheis
no ismèntighent
FÀGHERE
etc.
Duncas, sunt una faddina sas formas a s'italiana: "no ismentigare", etc.
Annotade sa diferèntzia intre sa prima pessone plurale de su presente indicativu e sa pessone relativa de su cungiuntivu, e duncas de s'imperativu negativu: ismentigamus VS ismentighemus, faghimus VS fatzamus, tenimus VS tengiamus, etc.
* "no" in dae in antis de paràula chi cumintzat in vocale: no ismèntighes; "non" in dae in antis de paràula chi cumintzat in cunsonante: non fatzas.
"pàrrere" NON "parrer, parre"
Dae su lat. "parēre", in sardu temimus "pàrrere", chi podet èssere finas unu sustantivu, e inditat una manera particulare de bìdere sas cosas, su pessu, s'idea de una pessone.
tando, est giustu: "Tocat semper a tènnere rispetu pro su pàrrere de sos àteros".
Su faeddu, in plurale, est "pàrreres": "Sos pàrreres de cada unu de nois cherent rispetados".
"didale, didu" VS "poddigale, pòddighe"
Su faeddu "pòddighe" (pòddixi) dae lat. pollex -lĭcis, in antis inditaiat su pòddighe mannu, pustis cada "didu"!
Est unu casu tìpicu de geosinònimu (paràulas diferentes pro su matessi cuntzetu), in logos diferentes. Comente àteras medas, in sardu, ma finas in italianu: cocomero/anguria, stringa/laccio, etc.
17/09/13
"mòngia" NON "suora"
Tando, est giustu "tzia mea est mòngia".
Duncas, sa paràula "suora", chi currispondet a s'ita. "suora" [dae lat. sŏror (-ōris) «sorre»] non nos servit, nde podimus fàghere a mancu.
10/09/13
fràigu NON fraigadura
Dae su verbu "fraigare" derivat sus sustantivu "fràigu", «logu fraigadu, domo».
Duncas, non b'at bisòngiu de nàrrere "fraigadura", comente nos est capitadu de lèghere in sa Rete: ".... pro sa fraigadura...", ca su sustantivu relativu a "fraigare" lu tenimus giai e est "fràigu".
09/09/13
"limùsina" NO "elemòsina"
"elemòsina" est un'italianismu reghente.
istade VS istiu
Sunt geosinònimos, comente àteros faeddos de sa limba nostra: paràulas diferentes, impreadas in biddas diferentes (a su sòlitu), pro inditare su matessi cuntzetu.
"istade" (s.f.) dae su lat. «aestas -atis», "istiu" (s.m.) dae su cat. «estiu», dae su lat. «aestivum (tempus)» 'tempus istadiale', der. de lat. «aestas, -ātis» 'istade'!
Comente podides bìdere, sas paràulas girant a inghìriu de sas matessi raighinas. Sa diferèntzia est chi "istade" est de derivatzione direta dae su latinu, "istiu" de derivatzione indireta... dae su latinu.
04/09/13
"eliminatòria" NON "play-off"
Duncas, est mègius a nàrrere: "Est una eliminatòria importante", NO "Est unu play-off importante".
01/09/13
estensione NO istèrrida
Faeddende de "domìnios" internet, pro inditare sa sigla chi b'at a pustis de su nùmene, b'at s'internatzionalismu "estensione" (.com, .edu, .it., cat., etc.). Bisòngiu b'at de pònnere "istèrrida" chi in sardu ponimus pro inditare àteru? Pesso chi nono.
12/08/13
"gravellu, coròfulu" NON "garòfanu"
In ita. pro su frore si narat "garòfano", dae su lat. caryophyllum, dae su gr. καρυόϕυλλον.
In sardu naramus su prus "gravellu" dae su cat. "clavell" (pro sa forma a 'crau') e finas "coròfulu". Giai Wagner in DES no est seguru chi bèngiat dae su gregu καρυόϕυλλον. Diat pòdere èssere leadu imbetzes dae s'ita., tenende in contu chi in ita. antigu est "gheròfano" e in ita. region. "garòfolo".
In carchi bidda (Piaghe), diat resurtare chi si narat "colovru" chi "briat" cun "colovru, coloru" chi est una tzerpe, dae lat. colobra < colubra < culobra. De seguru, "colovru" pro gravellu est una metàtesi dae "coròfulu < coròvulu < colòvuru < colovru.
Tando in sardu andant bene "gravellu, coròfulu" ma NON "garòfanu", chi est un'italianismu inùtile e reghente.
CURIOSIDADE: in àteras limbas essint a campu derivados dae su gregu καρυόϕυλλον o dae àteras limbas, mescamente dae su frantzesu girofle. Pro inditare su frore o s'ispètzia, sos "craos de coròfulu".
FRA: girofle
ISP: girofle
ING: gilliflower
RUMANTSCH (variedade surmirana e puter): groffel
Bolòtana NON Golòtzana, Golothene
Su critèriu craru adotadu dae sa RAS in contu de toponomàstica est chi tocat a "iscrìere sos topònimos cunforma a sa pronùntzia reale de como".
Custu nos narat chi, contrariamente a cale si siat idea precuntzeta, su topònimu giustu , oe, est BOLÒTANA, cun s'atzentu in sa tertzùrtima vocale, pro custas resones:
1) sa "th" in sa bidda est colada, comente in àteras chentinas de biddas, a "t": putu, peta…
2) in positzione intervocàlica, duncas finas in paràulas chi cumintzant in G pretzèdidas dae vocale, cando sa cunsonante torrat a cumpàrrere, devenit B, ca in su prus de sos casos, est una B intervocàlica chi ruet: gustrae>Bustare, ghennarzu>Bennarzu, gatu>Batu, etc.
Duncas, dae un'antigu "Golòthana" tenimus como, giustu, BolòTana.
In ue su sonu "th" est abbarradu in sa pronùntzia reale, macari pagu, tenimus: Àrthana, Orthullè, Thiniscole...
09/08/13
"oe in su giornale ant faeddadu de..." NON "oe in su giornale s'est faeddadu de..."
In sardu, est mègius a iscrìere e nàrrere: "oe in su giornale ant faeddadu de sos fogos" CHI NON "oe in su giornale s'est faeddadu de sos fogos". Sa segunda frase est unu calcu inùtile dae s'italianu, chi a dolu mannu semus leghende semper de prus finas in testos publicados in sa Rete.
05/08/13
praneta NON pianeta
In sardu tenimus "praneta" cun su valore de 'destinu', dae su cat. 'planeta' cun su matessi valore. Ma, comente in cat. est finas unu tèrmine astronòmicu, pro ite non podimus finas nois nàrrere chi sa Terra est unu "praneta" chi andat a inghìriu de su Sole e chi su Sole est inghiriadu de "pranetas"?
.............................................................................................
• Diegu Corràine [dsc], moderadore e redatore.
.............................................................................................
INCARCA IN SU FAEDDU CHI T'INTERESSAT! Si cheres imparare a praticare sa LSC, inoghe ti podimus agiuare. Pro fàghere pregontas, ma finas pro currègere faddinas chi podimus fàghere finas nois, iscrie a: limbasardacomuna@gmail.com
Amus pessadu chi pro sos amigos chi cherent megiorare s'ortografia de sa LSC, cumbenit a tènnere un'ispàtziu che a custu in ue podimus pònnere AVERTÈNTZIAS in manera istàbile, a disponimentu de totus, pro: dare cussìgios, rispòndere a pregontas, currègere isbàllios.
LSC > Delìbera numb. 6/14 de su 18 de abrile de su 2006, su Guvernu sardu aprovat sas normas de sa Limba sarda comuna>Limba Sarda Comuna