17/08/12

"salude" NON "ciau"

Càpitat a s'ispissu de lèghere finas in carchi pàgina de sa Rete su saludu italianu addatadu a su sardu "ciau". Ohi, ohi. Ma si unu tenet istima pro sa limba sarda non podet nàrrere o iscrìere gosi!
Sena contare chi ciao italianu est totu su contràriu de unu saludu "democràticu", ca benit dae su vènetu s-ciao, s-ciavo, propr. «(so) iscravu (bostru)».
No est mègiuas a nàrerre e  a iscrìere salude?

15/08/12

"alligru, alligria" NO "allegru, allegria"

"a su sòlitu" NON "de sòlitu"

Est mègius a nàrrere "a su sòlitu" chi non "de sòlitu", chi est unu calcu dae s'italianu.
Duncas, A su sòlitu, a merie faghimus una passigiada.

"salude" NON "bona die, bona sera, etc."

"salude" est su saludu normale in sardu, sena tènnere contu de s'ora o de s'edade de sa pessone.
Duncas, non b'at bisòngiu de nàrrere "bona die, bona sera, etc.", chi sunt italianismos inùtiles.
Carchi deghina de annos como, si naraiat (ma bolende, lu podimus galu nàrrere!) "bonas dies, bonas tardas", dae s'isp. "buenos dias, buenas tardes".
Pro augurare de nche colare una note bona, si narat "bona note" e si costumat a rispòndere "note bona"!

"de costàgiu" NON "de fiancos"

05/08/12

"bomba" NON "polpetta"

At a pàrrere curiosu, ma s'ita. "polpetta", fata cun petza mòlida (o machinada), in sardu est bomba, de seguru pro sa forma tunda.

03/08/12

"frùschina" NON "fiòcina"

In tempus de mare, chèrgio ammentare chi in sardu si narat "frùschina" NON "fiòcina", es.: piscare s'ambidda cun sa frùschina.

02/08/12

"astra" NON "ghiaciu"

A dolu mannu, càpitat semper prus a s'ispissu de intèndere s'italianismu "ghiaciu", in càmbiu de sa paràula sarda astra, àstrau, àstragu; e ghiaciare in càmbiu de astrare, astragare, astraare.

31/07/12

"torrare a..." o "torra" VS "ri-"

Pro bortare su cuntzetu de "repìtere" espressadu dae sa partìcula ri- posta in cumintzu de paràula in faeddos cumpostos, in sardu faghet a pònnere su fòrmula: torrare a + infinidu o infinidu + torra.
Custu balet mescamente cando est craru chi si tratat de paràulas cumpostas cun unu verbu impreadu in sardu in manera normale, es. ita. rifare > torrare a fàghere o fàghere torra; rifatto > torradu a fàghere o fatu torra, in ue torra est semper invariàbile.
Duncas NON si narat: rifàghere, rinàrrere, etc.!

"Baduecarros" o "Badecarros" o "Badu de carros" NON "Badu 'e carros" o "Bad'e carros" o "Bade e carros" o "Badde carros"

Sas chi presentamus inoghe sunt unas cantas ebbia de sas iscrituras de custu topònimu de Nùgoro, chi bidimus in pùblicu. A fortza de chèrrere rapresentare elisiones, non si cumprendet prus ite ruet e ite abbarrat. In carchi cartellu b'at finas "Bad'e' carros", "Bad'è carros". Arribbant finas a cunfùndere badu cun badde, in custa manera.
Sa cosa mègius diat èssere a iscrìere a pònnere in manera regulare sa prepositzione de cumpreta, duncas Badu de carros o, si nono, Badecarros, totu atacadu, cunforma a sa pronùntzia.

"làstima!, su dolu!" NON "pecadu!"

S'interietzione pecadu! est un'italianismu iscaradu.
In sardu est mègius a nàrrere làstima!, chi benit dae s'ispagnolu lástima, oramai intradu e fossilizadu in sardu, paris cun àteras deghinas de faeddos. Un'alternativa est su dolu!

30/07/12

"a sa sola" NON "dae solu/dae sola"

Duncas est giustu a nàrrere: A Casteddu so andadu (o so andada) a sa sola.

"dae solu, dae sola, dae solos, dae solas" sunt calcos iscarados dae s' italianu: una faddina chi si nde podet fàghere a mancu. In càmbiu issoro, tocat a pònnere a sa sola, invariàbile.

20/06/12

"Vostè est..." NON "Vostè seis..."

"Vostè" est una forma de cortesia, in sardu,  e andat paris cun su verbu in sa de 3 pessones singulare. Tando est giustu a nàrerer e a iscrìere, es.: Vostè est una pessone bona a beru.
Benit dae su catalanu "vostè".

09/06/12

"isteddu" NO "istella"

Istella est un'italianismu iscaradu chi non tenet perunu sentidu in sardu, ca tenimus giai isteddu: in chelu sunt lughende sos isteddos.

"duas fèminas" NON "duos fèminas"

Comente su nùmeru cardinale "unu", finas "duos" tenet su currispondente feminile "duas", diferentemente dae s'italianu.

"dughentas fèminas" NON "dughentos fèminas"

In sardu, est giustu "chentu òmines, dughentos òmines" ma "chentu fèminas, dughentas fèminas, treghentas fèminas, etc.".
Duncas su gènere e su nùmeru de s'agetivu numerale podet cuncordare cun su sustantivu (contrariamente a s'italianu). E podet cuncordare cando si tratat finas de pronùmene numerale: "In crèsia b'aiat chentu fèminas non dughentas"

"intre" NON "tra"

Dae su lat. INTER in sardu tenimus inter e sa forma intra, intre (metàtesi de inter?). Sa forma tra est un'italianismu. Difatis in s'oratzione cristiana tenimus: Beneita ses tue intre totu sas fèminas e beneitu est su frutu de sas intrannas tuas, Gesùs.
intre no est sa matessi cosa de sa prepositzione intro de, chi benit dae su latinu ĭntro (sende chi a bias lu potzat pàrrere pro more de un'assimilatzione in sa pronùntzia, intr(o d)e): sos amigos ant a arribbare intro de una chida. Cun intro, bi cheret semper sa prep. de.

"mòlere, maghinare" NON "macinare"

maghinare, mòlere sa petza


.............................................................................................

• Diegu Corràine [dsc], moderadore e redatore.

.............................................................................................

INCARCA IN SU FAEDDU CHI T'INTERESSAT! Si cheres imparare a praticare sa LSC, inoghe ti podimus agiuare. Pro fàghere pregontas, ma finas pro currègere faddinas chi podimus fàghere finas nois, iscrie a: limbasardacomuna@gmail.com

Amus pessadu chi pro sos amigos chi cherent megiorare s'ortografia de sa LSC, cumbenit a tènnere un'ispàtziu che a custu in ue podimus pònnere AVERTÈNTZIAS in manera istàbile, a disponimentu de totus, pro: dare cussìgios, rispòndere a pregontas, currègere isbàllios.

LSC > Delìbera numb. 6/14 de su 18 de abrile de su 2006, su Guvernu sardu aprovat sas normas de sa Limba sarda comuna>Limba Sarda Comuna