09/02/11

"cumbidare" vs "invitare"

"cumbidare" in srd. tenet su valore de "propònnere a mandigare o a bufare", dae lat. *CONVITARE ma influentziadu dae isp./cat. "convidar". Oramai "cumbidare" est semantizadu  cun custu valore e no andat bene in sentidu astratu, in ue non bidimus peruna dificultade a nàrrere "invitare", chi est su cultismu de der. lat. INVITARE, comente in ispagnolu /cat. "convidar" vs "invitar".
De su restu, su isp/cat "convidar" benit su lat. vulg. *CONVITARE, chi est unu cumpostu de CUM+INVITARE.

Duncas:
—cumbidare (transitivu):  ti cùmbido una tassa de binu...
—invitare (intransitivu):  ti invito a sa "festa de su binu", a unu cuntzertu...

25/12/10

"pìscamu, obispu" NON "vescovo"

In sardu naramus "pìscamu" pro inditare su preladu superiore de una diòtzesi, dae su lat. episcŏpus (e custu dae su gr. ἐπίσκοπος). Tenimus finas "obispu", dae s'isp. 'obispo', semper dae su lat. episcŏpus. Tando est giustu: "Su Papa at retzidu sos pìscamos sardos".

17/12/10

"multilìngue" NON "multilimba, multilimbas"

Sos faeddos "multilìngue, plurilìngue" sunt cultismos, tèrmines, modellados in su  tèrmine "bilìngue". dae su latinu  "bilinguis", cump. di «bi-» e «lingua», comente calcu de su gr. δίγλωσσος. Sunt agetivos invariàbiles in sardu e in italianu.
Sa parte finale «-lìngue» no est su plurale de s'italianu "lingua"!
Duncas, comente in italianu non si podet nàrrere "scuola multilingua" ma "scuola multilingue", in sardu est giustu a nàrrere "iscola multilìngue".
In su plurale:
— s'italianu "multilingue" si càmbiat in "multilingui", sena distintzione de genere: duncas "scuole multilingui", NON "scuole multilingue"!
—su sardu multilìngue leat petzi sa -s, sena distintzione de genere. Duncas "iscolas multilìngues".
Tando, non si podet mancu nàrrere "polìticas multilìngue" MA  "polìticas multilìngues".
Duncas, est giustu: "òmines multilìngues, fèminas multilìngues".
Essende unu cultismu, non si podet mancu addatare in "multilimba" o "plurilimba".
Gasi comente naramus linguista, linguìstica NON limbista, limbìstica.

"issoro" NO "insoru"

Sa paràula benit dae lat. IPSORUM, in ue sa -P- s'assìmilat a sa -S- chi sighit.
Duncas est mègius issoro. In insoru, sa -n- no est etimològica.

"cuncordu" NON "coro"

Diat èssere mègius a nàrrere Cuncordu Maria Carta, Cuncordu Ennio Porrino, NON Coro..., chi cun custu valore est un'italianismu mancu addatadu.
Ammentamus·nos chi coro currispondet a s'italianu "cuore".

23/11/10

"m'at naradu chi nono" NON "m'at naradu de nono"

S'impreu de de in "m'at naradu de nono" est un'italianismu.
Prus giustu "m'at naradu chi nono".

19/11/10

“giòvia” NON “giòbia” o "gioja"

Sa paràula “giòvia” est derivada dae lat. IOVIA, ma cun sa -v- intervocàlica mantesa. Mancari chi "diat" èssere regulare sa ruta de sa -V- latina originària, (in sas variedades in ue custu càpitat in manera regulare) cun su resurtadu gioja (chi, paris cun giògia, est caraterìsticu de medas biddas de su sardu setentrionale: Otieri, Òschiri, etc.)  in su territòriu linguìsticu chi Wagner mutit log. e camp. Comente dae NOVU, NIVE, OVU  tenimus nou, nie/nii, ou.  
Duncas est est giustu a iscrìere giòvia, sena ruta de sa -V- intervocàlica, comente resurtat finas in Wagner/DES in sa boghe “yovia”, pro sas variedades setentrionales e meridonales. Ma NON s’iscriet cun sa -b-, "giòbia". 

06/11/10

Puntu de mesu [ · ] in sas partìculas enclìticas

Pro iscrìere sas partìculas enclìticas separadas dae unu puntu artu, comente càpitat in: dade·bi·lu, andade·bos·nche, bastat in:
–MAC:
          -tastera italiana, MAJUSC. + alt + .
          -tastera ispagnola, MAJUSC. + 3

–WIN: 
          -tastera ispagnola, MAJUSC. + 3

04/11/10

"ambasciada" vs "imbassiada"

Una cosa est su tèrmine ambasciada (rapresentàntzia diplomàtica) e un'àtera cosa est  sa paràula imbassiada (cumandu, messàgiu giutu o imbiadu a una pessone).
Duncas est giustu a nàrrere: eris amus visitadu s'ambasciada de Malta in Roma, comente est giustu a nàrrere  Pedru at imbiadu un'imbassiada a Antoni.
Su primu est unu cultismu reghente, adatadu dae s'italianu ambasciata [dae su proventz. ambaissada, der. de su lat. mediev. ambactia «servìtziu», di orìgine germ.], su segundu, cun sa i- de cumintzu, est una paràula sarda adatada dae meda dae su toscanu imbasciata, variante de ambasciata.

12/10/10

"istare, intrare, essire" NON "bistare, bintrare, bessire"

In medas biddas, cando una paràula est pretzèdida dae una vocale, nche podet pèrdere (in sa pronùntzia) sa b- de su cumintzu: bentu (entu), baca (aca), etc.
A bias càpitat su contràriu, chi a paràulas chi cumintzant in vocale, comente intrare, istare, essire, etc. agiungant una b-, pessende chi la teniant e chi nche l'apant pèrdida. O, belle seguramente, est s'avèrbiu bi (b') chi s'est atacadu a sa paraula.
Est mègius a iscrìere semper intrare, istare, essire, etc. e NON bintrare, bistare, essire, etc.

11/10/10

"inferchire/infèrrere" NO "innestare"

Si semus faeddende de s'atzione de pònnere una pua in unu fundu est giustu a nàrrere su faeddu inferchire (part. pass. infèrchidu), dae lat. INFERCIRE, o infèrrere (part. pass. infertu), dae lat. INFERRE, es.: inferchire/infèrrere un'àrbore.
NO innestare chi est un'italianismu.

"a s'àtera chida/a sa chida ch'intrat" NO "a sa pròssima chida"

Sa paràula "pròssima" si narat de animale fèmina chi est in "istadu interessante".
S'espressione "a sa pròssima chida" est un'italianismu craru, chi nde podimus fàghere a mancu! Giai podimus pònnere àteras allegas.

"adderetzare" NO "addritare/addritzare"

Non benit dae "deretu" ma dae su latinu DIRECTIARE, in ue -TI-, in manera regulare, podet dare (comente dae PUTEU "putu, puthu, putzu, etc.): "adderetare, adderethare, adderetzare".
Sigomente, in LSC, a su sòlitu su resurtadu de -TI- est -tz-, s'iscritura prus coerente est "adderetzare".
Es.: adderetzare unu caminu, unu tubu, unu filu de ferru

08/10/10

"crea" NON "zolla"

Dae su lat. GLEBA derivat su srd. crea (variantes "creva, lea, etc.") chi currispondet a s'ita. "zolla" [dae longob. *zolla, ted. mèdiu zolle «massa cumpata» (de merda)].
Duncas, in srd. est giustu una crea de terra NO una zolla de terra!
S'ita. "gleba" derivat semper dae lat. GLEBA o GLAEBA.

06/10/10

"traballu" NON "mestieri"

Sa moda folclòrica de pònnere tìtulos o nùmenes de eventos in sardu ma iscriende totu su restu in italianu at otentu un'àteru resurtadu: "Sa domo de sas artes e de sos mestieris" aberta in Lòcula! Ohi ohi! Ma pro ite chie tenet responsabilidade culturale non si documentat?
In sardu si narat "traballu" NON "mestieri", chi est un'italianismu inùtile e iscaradu!

04/10/10

"lùghere" NON "risplèndere, isplèndere"





"bardùfula, morròcula" NON "trottola"

In sa Sardigna de mesu e in sa parte meridionale si narat bardùfula, sf. (dae su cat. baldufa), in sa parte setentrionale si narat morròcula, sf., es.: giogare a burdàfula/morròcula.

.............................................................................................

• Diegu Corràine [dsc], moderadore e redatore.

.............................................................................................

INCARCA IN SU FAEDDU CHI T'INTERESSAT! Si cheres imparare a praticare sa LSC, inoghe ti podimus agiuare. Pro fàghere pregontas, ma finas pro currègere faddinas chi podimus fàghere finas nois, iscrie a: limbasardacomuna@gmail.com

Amus pessadu chi pro sos amigos chi cherent megiorare s'ortografia de sa LSC, cumbenit a tènnere un'ispàtziu che a custu in ue podimus pònnere AVERTÈNTZIAS in manera istàbile, a disponimentu de totus, pro: dare cussìgios, rispòndere a pregontas, currègere isbàllios.

LSC > Delìbera numb. 6/14 de su 18 de abrile de su 2006, su Guvernu sardu aprovat sas normas de sa Limba sarda comuna>Limba Sarda Comuna