Duncas: "Su pantasma de Canterville" de O. Wilde andat bene.
18/12/14
pantasma
Duncas: "Su pantasma de Canterville" de O. Wilde andat bene.
14/12/14
"apo intesu narende" NO "apo intesu nàrrere"
In sardu est mègius "apo intesu narende" cun su gerùndiu!
30/10/14
"limba normale" VS "limba normativa"
normativu cheret nàrrere "chi prescriet una o prus normas".
Duncas, dae custos faeddos derivant sos tèrmines normalizatzione e normativizatzione, chi descrient in sìntesi cale si siat polìtica linguìstica:
—Sa normalizatzione linguìstica est s'atzione chi cunsentit a sa limba pròpria, a sa limba istòrica de una natzione, de èssere presente in manera normale in sa sotziedade e in su territòriu, comente limba ufitziale, a sa sola o paris cun àteras.
—Sa normativizatzione linguìstica est su protzessu de isvilupu e istabilimentu de normas linguìsticas, duncas de una normativa , de prescritziones de riferimentu iscritu in contu de ortografia, morfolologia, sintassi, lèssicu de una limba determinada.
Tando, est crara sa diferèntzia intre "limba normale" e "limba normativa".
16/10/14
chitzo VS luego
Lu naramus finas pro inditare chi no est galu arribbadu su note, es.: non ti nch'andes, est galu chitzo.
In prus, tenimus sos derivados "chitzulanu, chitzanu" chi currispondent a s'ital. "mattiniero", es.: est una pessone chitzulana.
Su lat. citius est sa forma cumparativa de s'av. cĭtō (ital. 'presto, prontamente, rapidamente, celermente, in fretta').
Est craru chi non podimus impreare "chitzo" pro s'ital. "presto" in su sentidu de 'entro breve tempo, tra poco'. Pro custu est prus addatu su faeddu "luego", es.: Oe est lunis, nos bidimus giòvia? Eja, a luego! E "Luego su guvernu at a ammaniare una lege noa pro sa limba sarda".
Est su "luego", chi como, a dolu mannu, semus perdende, in favore de s'italianismu "fra pagu"!
09/10/14
minimada, minimòngiu , mèngua, menguada NON trincu
Su faeddu “trincu” currispondet a s' ita. 'taglio, sfregio, cicatrice', e benit dae su cat. "trenc” (Cop al cap amb esquinçament de la pell i vessament de sang) e currispondet a su castiglianu "chirlo" (=1. Herida prolongada en la cara, como la que hace la cuchillada; 2. Señal o cicatriz que deja después de curada).
Duncas "trincu" no est addatu a inditare una minimada, mèngua, menguada, minimòngiu de sos gastos, de sos investimentos de su guvernu o de sa regione in cale si siat setore.
Tando, pro su cuntzetu de s'italianu "taglio dei finanziamenti" sunt prus addatos sos faeddos “minimada, minimòngiu, mèngua, menguada” de sos finantziamentos, etc.
23/09/14
"sièntzia" NON "scienza"
Unu de custos faeddos est sièntzia, addatamentu dae su cast. ciencia (chi benit dae su lat. scientĭa).
Un'àteru addatamentu, chi moet dae sièntzia, est sientziadu.
Custos sunt totu faeddos presentes finas in sos vocabulàrios, es. su de Pedru Casu.
Duncas non b'at bisòngiu de impreare s'italianismu scienza.
"liberamus" VS "liberemus"
Gasi etotu in àteros verbos: andamus VS andemus, faeddamus VS faeddemus; creimus VS creamus, benimus VS bengiamus; finimus VS finamus, fuimus VS fuamus.
22/09/14
"unos cantos iscolanos" NO "unos iscolanos"
"in crèsia b'aiat in totu unas treghentas pessones, unos chentu òmines e unas chentu fèminas".
Non si podent pònnere in su sentidu de s'ita. "alcuni, alcune". In custu sentidu est giustu in sardu a iscrìere e nàrrere "unos cantos, unas cantas" (chi si tratet de agetivu o pronùmene):
— eris a iscola b'at bènnidu petzi unos cantos iscolanos e unas cantas iscolanas.
— benende bi nd'at clientes a su tzilleri tuo, ocannu? Ei, unos cantos!
biatzu, bivòtzigu, ispabillu NO arzillu
Duncas non tenimus perunu bisòngiu de nàrrere o iscrìere "arzillu" (comente acuntesset de lèghere finas in Internèt) chi est un'italianismu iscaradu.
07/08/14
"multilìngue" NO "in prus limbas"
Su faeddu "multilìngue" est unu cultismu, modelladu in su tèrmine "bilìngue", dae su latinu "bilinguis", cump. di «bi-» e «lingua», comente calcu de su gr. δίγλωσσος. Est un'agetivu invariàbile in sardu e in italianu.
Sa parte finale «-lìngue» no est su plurale de s'italianu "lingua"!
In sardu, su plurale, cun s'agiunta de una -s, est "multilìngues".
Duncas, non tenet sentidu a nàrrere "situ in prus limbas", ca "in prus limbas" est sa definitzione non su tèrmine! Su giustu est "situ multilìngue". No andat bene mancu "multilimba" o "multilìngua", comente apo iscritu in: http://limbasardacomuna.blogspot.it/2010/12/non.html
De su restu:
—in catalanu est "multilingüe" e non "*multillengua" ca si narat "llengua"
—in frantzesu est "multilingue" e non "*multilangue" ca si narat "langue"
—in inglesu est "multilingual" e non "*multilanguage" ca si narat "language"
"cumpartzire, cumpartzidu" NON "cundividere, cundivisu"
01/08/14
"barbilongu" NON "barbi longu"
In pràtica, in sardu tenimus sa matessi formatzione de s'isp. "peliblanco", "pelirrojo", etc., cun su matessi valore de su sardu: "chi tenet pilu biancu, ruju, etc."
L'iscriimus totu atacadu, sena tretu biancu in mesu de sas duas paràulas (su primu elementu costiuidu dae unu sustantivu, su segunda dae un'agetivu), ca su primu elementu, a sa sola, no agabbat mai in -i.
04/07/14
brètonu, èstonu... NON brètone, èstone...
Gasi comente in sardu tenimus "comunu", "comuna", "comunos", "comunas", pro s'ita "comune", "comuni" (chi balent pro maschile e feminile), podimus formare in sa matessi manera finas àteros agetivos comente "brètonu, èstonu..." NON "brètone, èstone... "
22/06/14
"in contu de..."
casu VS casu
22/05/14
"su, sa, sos, sas, is", in funtzione de pronùmene
Tando, sa manera giusta, in sardu est: "s'amigu est su chi t'agiuat".
Gasi etotu, in una frase italiana comente "questo libro è scritto per quelli (o coloro) che parlano in sardo", in sardu su pronùmene «quelli» si bortat cun "su" cun valore pronominale, MAI cun «cuddos». Duncas est giustu "custu libru est iscritu pro sos chi faeddant in sardu". Duncas s'impreu de «cuddos» est un'italianismu.
17/05/14
“apo mutidu a Giuanne” NO “apo mutidu Giuanne”
In sardu, su verbu transitivu est sighidu dae sa prepositzione «a» e dae cumplementu ogetu cando custu est costituidu dae unu nùmene pròpiu, dae unu pronùmene personale o dae unu nùmene de parentela, es.: “apo mutidu a Giuanne”, “apo mutidu a issos”, “apo mutidu a babbu tuo”.
Est su chi cramamus acusativu personale.
Si, imbetzes, su nùmene de parentela est pretzèdidu dae un’artìculu determinativu (su, sa, sos, sas, is), sa prepositzione «a» NON bi bolet, es.: “eris apo bidu su babbu de Antoni”.
—d.corràine
14/05/14
punnare a NON pessighire
Duncas, pro custu valore no andat bene a iscrìere "pessighire" comente calcu de s'ita. "perseguire", ca "pessighire"in sardu cheret nàrrere "dare infadu", "andare in fatu de una pessone pro li fàghere dannu".
Duncas, no andat bene a bortare in sardu s'ita. "perseguire l'opera di mantenimento..." cun "pessighire s'òpera de mantenimentu..." ma "punnare a su mantenimentu..."
Su verbu "pessighire" currispondet petzi a s'ita."perseguitare".
sìndigu NON sindacu
In sardu, pro inditare sa pessone incarrigada de ghiare sa Comuna, naramus "sìndigu", dae s'isp. "síndico" o dae s'it. ant. "sindico" (in càmbiu de s'atuale "sindaco"). Totus derivant dae su lat. tardu syndĭcus, dae gr. sýndikos, cump. de σύν, "cun", e δίκη, "giustìtzia".
Duncas, in sardu est mègius a nàrrere sìndigu e non sìndacu, chi est un'italianismu reghente.
.............................................................................................
• Diegu Corràine [dsc], moderadore e redatore.
.............................................................................................
INCARCA IN SU FAEDDU CHI T'INTERESSAT! Si cheres imparare a praticare sa LSC, inoghe ti podimus agiuare. Pro fàghere pregontas, ma finas pro currègere faddinas chi podimus fàghere finas nois, iscrie a: limbasardacomuna@gmail.com
Amus pessadu chi pro sos amigos chi cherent megiorare s'ortografia de sa LSC, cumbenit a tènnere un'ispàtziu che a custu in ue podimus pònnere AVERTÈNTZIAS in manera istàbile, a disponimentu de totus, pro: dare cussìgios, rispòndere a pregontas, currègere isbàllios.
LSC > Delìbera numb. 6/14 de su 18 de abrile de su 2006, su Guvernu sardu aprovat sas normas de sa Limba sarda comuna>Limba Sarda Comuna