11/03/10

"In sos annos 90" NO "in sos annos '90" o "in sos annos 1990"

Non b'at bisonzu de ponner s'apòstrofu chi a bias si cunfundet tipograficaùente.

"surdine" NON "sordidade, surdidade"

EI: surdine
NONO: sordidade, surdidade


"pessighire" NON "perseguitare"

"intre" vs "intro de"/"in intro de"

• "in intro de": in intro de domo, inditat logu, +- ITA "dentro"
• "intro de": intro de pagas dies, inditat tempus +- ITA "fra"
• "intre": nos bidimus intre Nùgoro e Orosei; nos bidimus intre maju e làmpadas, inditat mesania in mesu de 2 tèrmines de logu o de tempus,  +- ITA "tra, fra"

SRD "rete" vs "retza"

Pro s'ITA "rete", in SRD tenimus "retza", sa chi su piscadore ponet pro tenner sos pisches, e "rete", collegamentu de puntos diferentes, sa "rete de telecomunicatziones", sa "rete televisiva".

"presente in" NON "presente a"

"presente in su segundu turnu; presente in sa riunione; presente in su Parlamentu".
Ammentade chi in SRD, in custos casos, est semper "in", mancari chi in ITA bi podat àere "al"

ITA "pentirsi" SRD "s'impudare"

ITA "non mi pento di nulla"> SRD "no m'impudo de nudda"
...
deo m'impudo, tue t'impudas, etc.

"no at fatu àteru si non..." NON "no at fatu àteru che..."

es. "no at fatu àteru si non sighire" NO "no at fatu àteru che sighire"

atzentu gràficu in SRD


S'atzentu gràficu, semper grae (`), cheret postu in s'ùrtima, in sa tertzùrtima , e finas cuartùrtima, vocale tònica.
Sigomente, comente règula, in sardu su prus de sas paràulas sunt "pranas o parossìtonas", non si ponet s'atzentu in custas (pro economizare su zestu), ma si sinzat in sos àteros casos, in sas "truncadas o ossìtonas" e in sas "gurdas", chi si tratet de sa de 3 o 4 ùrtima!
-tribù, cafè
-fèmina, òmine, ècuu
-àudiu

"nàschere" o "naschire"?


Dae su lat. bassu NASCERE est derivadu in SRD
"nàschere" o "naschire", su primu prus a curtzu a s'etimolozia latina, in s'atzentu e in sa coniugatzione, su segundu cun cambiamentu de atzentu e coniugatzione.
Si est beru chi ambos resurtados sunt populares e zustos, cumbenit a ponner de prus "nàschere" in LSC:
—ca est prus a curtzu a s'ètimu.
—ca cunsentit de esser lèghidu finas in sas bariedade meridionales comente "nàsci(ri)", cun cambiamentu regulare de sas "e" àtonas in "i".

ITA "per" prep. + cumpl. > SRD...

— Motu peri logu, cun su valore de ITA “attraverso” > in SRD est a su sòlitu  in, chi si ponet in parte de peri, prus antigu e limitadu a espressiones cristallizadas: passare per la campagna, colare in (o peri) su sartu;

[ARGUMENTU NON CUMPRETU: BI SEMUS TRABALLENDE]

ITA "da" in cumpl. de istadu in logu > SRD "inche, inte, in ue, in do' de"...

Cando "da" introduit unu unu cumpl. de istadu in logu, in SRD ponimus:
a) cun su valore de ITA "presso": inche, inte, in do' de, es.  ci vediamo da Antonio, nos bidimus inche (o inche o in uein do' de) Antoni
b) cun su valore de ITA "qui": in logu + ag. possessivu, es. (qui) da noi fa bel tempo, in logu nostru est faghende tempus bonu

ITA "da piccolo..." > SRD "a minore..."

In custa espressione ITA e in àteras sìmiles, in ue "da" tenet una funtzione atributiva e cheret nàrrere "quando", in SRD ponimus sa prep. a, es. da piccolo mi piacevano i dolci, a minore m'agradaiant sos durches.
NON si ponet mai dae, chi diat èssere un'italianismu, es. dae minore...

10/03/10

ENG/ITA "opinion maker" > SRD "opinionista"

Est de moda in tv e periòdicos su ENG/ITA "opinion maker". A narrer su beru in ITA b'at su currispondente "opinionista" chi andat bene finas in SRD, duncas: "opinionista/opinionistas"

siat... siat... NON siat... che...

Su chi in ITA est "sia... che..." (es.: sia l'uno che l'altro), in SRD est "siat... siat..." (siat s'unu, siat s'àteru) NON "siat... che..." (siat s'unu che s'àteru) o  "siat... chi..." (siat s'unu chi s'àteru)

tocat a / bisòngiat a + infinidu

Cando
in ITA tenimus frases comente:
- "bisogna fare, è necessario fare", ecc., duncas cun formas impersonales + verbu infinidu,
in SRD bi bolet semper sa prep; «a» in antis de s'infinidu:
- "tocat a / bisòngiat a + fàghere", etc.

"cantieri" NON 'cantiere' e su suf. ITA "-iere"


Su sufissu ITA «-iere»
in SRD podet èssere:
- sena sa "i", pro paràulas chi sunt intradas in sa limba dae meda: -eri,carabineri, furisteri, etc.
- cun sa "i", pro paràulas chi sunt intradas in sa limba dae pagu tempus: -ieri, pompieri, finantzieri, cassieri, etc.
Gasi etotu cantieri, etc.

"l'ant bidu colende" NO "l'ant bidu colare"

Sa frase ITA "lo hanno visto passare"
in SRD est "l'ant bidu colende" NO "l'ant bidu colare".


"prevident" NON "prevedint"

In SRD est "prevìdere", formadu dae pre+bìdere, cun sa "V" ca est in positzione intervocàlica.
Duncas est "prevido, prevides, previdet, previdimus, previdides,prevident" (gasi comente est "bido, bides, bidet, bidimus, bidides,bident") e NON "prevedo, prevedes/prevedis, prevedet/prevedit, prevedimus, prevedides, prevedent/prevedint" chi sunt italianismos, formados in base a unu *prevèdere chi in SRD no andat bene.

"deretu" (sust. m.) NON "diretu"

In SRD su sustantivu maschile chi currispondet a su ITA "diritto" est "deretu", es.: nois difendimus su deretu nostru, chi derivat dae lat. DERECTU(M), una forma segundària de DIRECTU(M). Sa forma "deretu" est populare in SRD, mescamente comente avèrbiu: "ando deretu".
Comente sustantivu, duncas, *diritu est un'italianismu inùtile, ca tenimus giai sa paràula sarda giusta: deretu.
Cunsiderade sa diferèntzia in ispannolu intre derecho, regulare dae lat. DERECTU(M), cun passàgiu regulare de CT a ch (cfr. nocheleche, etc.), e directo, cultismu.

.............................................................................................

• Diegu Corràine [dsc], moderadore e redatore.

.............................................................................................

INCARCA IN SU FAEDDU CHI T'INTERESSAT! Si cheres imparare a praticare sa LSC, inoghe ti podimus agiuare. Pro fàghere pregontas, ma finas pro currègere faddinas chi podimus fàghere finas nois, iscrie a: limbasardacomuna@gmail.com

Amus pessadu chi pro sos amigos chi cherent megiorare s'ortografia de sa LSC, cumbenit a tènnere un'ispàtziu che a custu in ue podimus pònnere AVERTÈNTZIAS in manera istàbile, a disponimentu de totus, pro: dare cussìgios, rispòndere a pregontas, currègere isbàllios.

LSC > Delìbera numb. 6/14 de su 18 de abrile de su 2006, su Guvernu sardu aprovat sas normas de sa Limba sarda comuna>Limba Sarda Comuna